System do zarządzania produkcją
System do zarządzania produkcją

Planowanie produkcji – zasady, metody i harmonogram

  • Home
  • /
  • Blog
  • /
  • Planowanie produkcji – zasady, metody i harmonogram

Planowanie produkcji

Każdy przedsiębiorca, nie ważne, mały czy duży, spotyka się z problemami, które są codziennością funkcjonowania w biznesie – dostawcy opóźniają transport, maszyny się psują, dostarczone materiały odbiegają od oczekiwanej jakości, a sami klienci bardzo często zmieniają zdanie, i to dosłownie w ostatniej chwili. Jak w obliczu powyższych i setek innych trudności efektywnie zarządzać produkcją przedsiębiorstwa? Oczywiście dzięki odpowiednim narzędziom i świadomemu planowaniu produkcji.

Planowanie produkcji jest to ustalenie ilości towaru, który ma zostać wyprodukowany w konkretnym terminie, uwzględniające również sposób produkcji i realne zdolności do terminowego wykonania produkcji o zakładanej jakości. W ramach planowania produkcji rozkłada się w czasie wytworzenie tych wyrobów, w taki sposób, który zabezpieczy osiągnięcie celu sprzedażowego, i to przy uwzględnieniu zachowania określonych standardów w obsłudze klienta, oraz poziomu zysków i produktywności. Oznacza to, że planowanie produkcji to niezwykle szerokie zagadnienie, obejmujące planowanie potencjału produkcyjnego, potrzebnego do wytworzenia zakładanych ilości produktów w przyjętych odcinkach czasu. Z tego założenia wynika również fakt, że każda weryfikacja planów produkcyjnych to porównanie rozmiaru planowanej produkcji założonej w konkretnym czasie, z potencjałem produkcyjnym, który jest dostępny w tym samym okresie. Takie podejście pozwala sprawdzić realność przygotowanych planów produkcji.

W praktyce planowanie jest podstawową funkcją zarządzania firmą produkcyjną, co ważne – planowanie odbywa się na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. Do jego fundamentalnych celów należy zaspokojenie potrzeb klienta i spełnienie wymagań pod względem zamówionego asortymentu, jego właściwości, wielkości zamówienia oraz terminu dostawy.

Harmonogram produkcji – podstawa sterowania produkcją

To element planowania produkcji, który trzyma w ramach terminy oraz rozmiar partii konkretnych produktów, mających zostać wytworzonymi w danym przedziale czasowym. To element niezwykle istotny, ponieważ wpływa na decyzje związane z produkcją i zaopatrzeniem w materiały. Cele harmonogramu produkcji są bardzo proste i jednocześnie kluczowe dla działania przedsiębiorstwa. Chodzi tu o: efektywne wykorzystanie zasobów – ludzi i maszyn, zabezpieczenie standardu obsługi klientów, optymalizację kosztów produkcji, wypracowanie maksymalnego zysku przy jak najmniejszym zaangażowaniu kapitału.

Rodzaje planowania produkcji

Okazuje się, że kwestia planowania produkcji może być rozpatrywana na różnych płaszczyznach, stąd też bierze się podział rodzajów planowania.

Biorąc pod uwagę zakres planowania produkcji wyróżnia się planowanie międzywydziałowe (międzykomórkowe), wewnątrzwydziałowe (wewnątrzkomórkowe) oraz planowanie ogólnozakładowe. To ten ostatni rodzaj jest kluczowym w kontekście niniejszego artykułu, ponieważ odnosi się do planowania rozmiaru produkcji, rodzaju asortymentu oraz terminów realizacji.

Wyodrębnia się jeszcze kilka rodzajów planowania produkcji, usystematyzowanych ze względu na hierarchię w procesie planowania oraz perspektywę czasu, i tak wyróżnia się:

Planowanie operacyjne, czyli planowanie jednorazowych projektów. Planowanie taktyczne to inaczej przygotowanie produkcji oraz wszelkich zagadnień mających na nią bezpośredni wpływ – np. marketingu, badania i rozwoju produktu, dystrybucji wyrobów, przepływ finansów. Planowanie strategiczne, które skupia się na realizacji misji firmy oraz osiągnięciu celów strategicznych, dlatego uwzględnia również zmiany w otoczeniu, a budowane jest na podstawie badań ekonomicznych i marketingowych, oraz analizy zapotrzebowania na dany produkt.

Plan dotyczący produkcji musi uwzględniać:

–  planowane wyroby, a konkretnie ich specyfikę i ewentualny podział na zespoły produkcyjne; – terminy, czyli datę rozpoczęcia i zakończenia procesu produkcji dla każdego z planowanych produktów; – szczegółowe czynności, które składają się na proces produkcji, z uwzględnieniem i wskazaniem czasu ich trwania.

Wyszczególniamy kilka faz procesu produkcji, dzięki czemu możemy płynnie przeprowadzić przez cały proces planowania produkcji:

Badania wstępne, głównie marketingowe, mające na celu ustalenie popytu na dany produkt.

 Przygotowanie konstrukcyjne produkcji, czyli stworzenie precyzyjnych planów wyrobu, a w końcu również jego prototypu.

Przygotowanie technologiczne produkcji, czyli projektowanie obsługi procesów technologicznych.

Przygotowanie organizacyjne produkcji, to etap łączący efekty pracy przygotowania konstrukcyjnego i technologicznego. Zawiera w sobie prace dotyczące organizacji pracy komórek produkcyjnych, harmonogramowania produkcji, a nawet rozmieszczenia stanowisk roboczych czy szkoleń pracowników.

Przygotowanie rozruchu produkcji, czyli wszelkie prace potrzebne do wystartowania produkcji, najpierw partii rozruchowych, aż do uzyskania poziomu parametrów odpowiednich dla stabilnej produkcji konkretnego wyrobu.

Przygotowanie eksploatacji wyrobu, które obejmuje opracowanie systemów dystrybucji wyrobów oraz obsługi klienta, a także serwis techniczny.

Przygotowanie likwidacji produkcji – dotyczy prac prowadzących do wyłączenia wyrobu z produkcji, zwolnienie zdolności produkcyjnych, a także zabezpieczenie ekologiczne, w tym recykling.

Jednak, jak to często bywa w przypadku złożonych zagadnień, spotykamy się z różnymi specyfikacjami planowania produkcji, i tak inny podział obejmuje wyszczególnienie aż dziesięciu etapów:

Zdobycie wszelkich informacji dotyczących zapotrzebowania, czyli analizy rynku i badania marketingowe, opierające się również na dotychczasowej historii zamówień.

Uzyskanie informacji o stanie magazynowym przedsiębiorstwa, koniecznych do zaplanowania zamówień materiałów do produkcji konkretnego wyrobu.

Analiza poświęconego czasu i ilości zużytych materiałów do wykonania produktu, jej efektem są raporty na temat pracochłonności i materiałochłonności.

Złożenie zamówienia na potrzebne materiały, aby były gotowe w momencie uruchomienia produkcji.

Określenie wszelkich potrzeb kadrowych, celem zabezpieczenia pracowników do obsługi maszyn i procesu produkcji.

Określenie, ile czasu zajmie realizacja zamówienia, co pozwala na ustalenie realnych terminów realizacji wskazanych zleceń.

Stworzenie bardzo szczegółowego planu produkcji – na podstawie zebranych do tej pory danych i materiałów.

Aktualizacja planu, która uwzględnia zaistniałe postoje czy odchylenia od planowanej produkcji.

Szczegółowe kontrolowanie produkcji, celem ustalenia ewentualnych   odchyleń od planu.

Informowanie pozostałych pracowników o produkcji, ponieważ przepływ informacji,  zarówno w trakcie planowania produkcji, jak i w czasie jej trwania, jest rzeczą fundamentalną.

Obie klasyfikacje etapów planowania produkcji są dość wyczerpujące, wymagają rzetelnego podejścia i intensywnej pracy.

Narzędzia do planowania produkcji

Proces planowania produkcji jest wyjątkowo wymagający i pracochłonny, jednak w dobie wysokiego poziomu rozwoju sztucznej inteligencji i zaawansowanych metod statystycznych, warto zaangażować do całego procesu również profesjonalne narzędzia IT. Obniżą one ryzyko błędu, przyspieszą proces, a w razie potrzeby umożliwią sprawną jego modyfikację – np. w reakcji na opóźnioną dostawę lub przestój spowodowany awarią maszyny.  

Metody planowania produkcji – podstawa sukcesu każdego przedsiębiorstwa

Niestety plany produkcyjne często ulegają zmianom, a proces przystosowywania się do tak zmiennych warunków, jest uciążliwy nawet dla najlepszych menadżerów. Jaki jest klucz do sukcesu? Powinno się brać pod uwagę elastyczność wybranego rozwiązania i pozytywne opinie innych użytkowników.  Jednak ostateczny wybór najodpowiedniejszego narzędzia służącego do planowania produkcji powinien być dostosowany do wymagań systemowych danego przedsiębiorstwa oraz do założonych celów.

Przykładowe cele procesu planowania produkcji:

maksymalne wykorzystanie możliwości produkcyjnych; zmniejszenie liczby przestojów w produkcji; zmniejszenie ilości materiałów, które nie zostały wykorzystane w produkcji; skrócenie czasu raportowania; zapewnienie ciągłości produkcji; zmniejszenie strat (np. utraty surowców czy energii w trakcie produkcji).

Czy warto planować produkcję?

Dzięki stworzeniu dobrego planu produkcji firma ograniczy ryzyko strat. Oczywiście, funkcjonując na współczesnym rynku nie można mieć pewności, że np. dostawcy zawsze dowiozą zamówiony materiał na czas. Jednak z pewnością można zadbać o to, by mieć w zanadrzu opracowany alternatywny plan działania, właśnie na wypadek opóźnienia w dostawach czy awarii maszyn. Taki plan jest absolutna koniecznością, ale jednocześnie, dzięki nowoczesnym technologiom i inteligentnym systemom, wspierającym nie tylko planowanie produkcji, ale i zarządzanie nią, wcale nie musi być skomplikowany i czasochłonny, aby był skuteczny.

Masz pytania?
Masz pytania?

Zespół specjalistów OptiMES ma już ponad 14 lat doświadczenia we wdrażaniu rozwiązań informatycznych w przedsiębiorstwach produkcyjnych.
Jeżeli masz jakieś pytania napisz do nas! Jesteśmy dostępni pod numerem telefonu 535 455 855 i adresem mailowym biuro@syneo.pl.

Najnowsze wpisy

Wypróbuj OptiMES za darmo!

14 dni bez zobowiązań! Karta kredytowa nie jest wymagana.